کاربرد پیپت و نحوه استفاده از آن

پیپت چیست؟

پیپت ها (Pipette) ابزارهایی برای انتقال یا اندازه گیری حجم های کوچک مایعات، از یک ظرف به ظرف دیگر با دقت بسیار هستند. قیمت آون آزمایشگاهی مدل های مختلفی از پیپت ها موجود می باشد. ابتدا آنها از شیشه ساخته می شدند، اما امروزه بصورت پیپت های پلاستیکی نیز در بازار موجود هستند و انواع متفاوتی دارند. اخیراً پیپت های با کنترل الکتریکی نیز وارد بازار شده اند. تاکید این مقاله در مورد پیپت های حجم ثابت و پیپت های حجم متغیر با کنترل مکانیکی است. همچنین درباره نگهداری و کالیبراسیون پیپت های مکانیکی و کاربرد پیپت ها نیز صحبت خواهیم کرد.

کاربرد پیپت

از کاربرد پیپت ها میتوان به استفاده از آنها در آزمایشگاه های بالینی و تحقیقاتی برای برداشت حجم های کم مایعات با دقت زیاد اشاره کرد. این قطعات مصرفی کاربردشان در دقت و سرعت در انجام آزمایشات آزمایشگاهی است که با حجم های متفاوت و در انواع شیشه ای و پلاستیکی در بازار عرضه میشوند. پیپت ها معمولاً یکبار مصرف هستند اما برخی از آنها که عمدتاً جنسشان شیشه ای است میتوانند به دفعات بیشتر نیز مورد استفاده قرار گیرند.

اصول عملکرد پیپت آزمایشگاهی

پیپت های مکانیکی یا پیستون دار معمولاً با اعمال فشار دستی روی پیستون کار می کنند. پیستون داخل یک سیلندر با طول ثابت حرکت و حجم مشخصی از مایع را به داخل یا خارج پیپت هدایت می کند.

دو نوع پیپت های پیستون دار موجود میباشد:

• پیپت با حجم ثابت: که حجم ثابتی از مایع را (حجم اسمی NV: Nominal Volume) جابجا میکند.
• پیپت با حجم متغیر: که حجم های متفاوتی را با توجه به مشخصات اختصاصی پیپت جابجا میکند.

تنظیم حجم متغیر روی پیپت با حرکت پیستون و با توجه به محدوده عملکرد پیستون انجام می شود. در این نوع پیپت ها حجم اسمی بیشترین نوع حجمی است که پیپت می تواند نگه دارد.

انواع و کاربرد پیپت های ثابت و متغیر

پیپت های ثابت و متغیر به دو نوع A و B تقسیم میشوند:

نوع A (یا Air Displacement Pipettes): در این نوع حجمی از هوا بین سر پیستون و مایع درون سیلندر پیپت وجود دارد.

نوع B (یا Positive Displacement or Direct Displacement Pipettes): در این مدل، پیستون در تماس مستقیم با مایع است. یکی از موارد کاربرد پیپت نوع A این است که در استفاده های بیشتر، امکان آلوده شدن در آن کمتر است؛ ولی برخلاف پیپت های نوع B ، وقتی برای برداشت حجم های خیلی کم مورد استفاده قرار می گیرند از دقت کافی برخوردار نیستند، چون هوا در آنها متراکم و فشرده می شود.

استفاده از پیپت

برای بدست آوردن نتایج دقیق و قابل اطمینان، کاربر باید روش استفاده صحیح از پیپت را دانسته و با جزئیات کاملِ مراحل انجام آن آشنا باشد. توصیه های زیر به شما کمک میکند تا بدرستی از کاربرد پیپت ها بهره مند شوید:

هشدار: قبل از استفاده از پیپت، از کالیبره بودن آن برای جابجایی حجمی مایعات اطمینان حاصل نمایید.

توصیه ها و الزامات استفاده از پیپت

برای استفاده از پیپت، آزمایشگاه باید به طور مطلوب تمیز و از نور کافی برخوردار باشد.

شرایط عمومی استفاده عبارت است از:

• از ثابت ماندن دمای اتاق در 20 درجه سانتیگراد و تغییرات دمای 5± درجه سانتیگراد (بین 30–15 درجه) اطمینان حاصل نمایید.

• از رطوبت نسبی اتاق (50%<) اطمینان حاصل کنید. پیپت ها نمونه ها و مواد مایع باید در شرایط آزمایشگاه پایدار باشند. معمولاً پیشنهاد شده است که این مواد 2-3 ساعت قبل از انجام آزمایش به دمای اتاق برسند.

• اگر از مواد سمی و یا موادی که احتمال خطرات بیولوژی دارند استفاده می شود، از لوازم ایمنی و محافظ مناسب استفاده کنید.

• از قرار گرفتن پیپت در حالت عمودی در محلول اطمینان حاصل کنید. این حالت از عدم دقت در انتقال می کاهد!

• بطور کلی نباید آنها را در زیر نور مستقیم خورشید نگهداری کنید تا بتوانید از کاربرد پیپت ها بدرستی استفاده نمایید.
• از توصیه های سازنده برای حداقل قابلیت قرارگیری (Minimum Immersion Depth) سرسمپلر و پیپت در مایع آگاه باشید. این مقدار با توجه به نوع و گنجایش پیپت متفاوت است.